Pecteilis - Lan Bạch phượng tại Việt Nam

Abstract

Theo các nguồn và các tài liệu thì Chi lan Bạch Phượng - Pecteilis ở Việt Nam chỉ gồm có 3 loài có thông tin : Pecteilis sagarikiii - Bạch phượng mỏ vịt, Pecteilis susannae - Bạch phượng tua, và Pecteilis cambodiana - Bạch phượng Cam Bốt. Một loài nữa là Pecteilis cochinchinensis chưa có thông tin rõ ràng, nhưng theo IOSPE thì hình ảnh của P. cochinchinensis giống hệt với hình ảnh của P. susanae. Theo Nguyễn Thiện Tịch thì có 1 loài nữa là Pecteilis henryii. Mình sẽ update khi có thông tin chính xác. Ở Tây Nguyên, mình đã gặp và chụp được hình của 3 loại Bạch phượng có thông tin kia. Bạch phượng - Pecteilis, là một loại địa lan, thường chỉ lên cây và hoa vào 1 mùa khoảng 3 tháng, sau đó sẽ lụi đi và chỉ còn củ nhỏ sống chậm dưới lớp đất. Củ thịt, mọng nước, rất dễ bị côn trùng ăn. Vòng đời như sau : Mầm sinh trưởng ở đầu củ sẽ phát triển thành cây và rễ vào đầu mùa mưa, cây phát triển nhanh và ra hoa trong khoảng 2-3 tháng, đậu quả và lụi vào cuối mùa mưa. Củ cũ gần như sẽ chết đi khi cây phát triển, trong thời gian cây phát triển thì dinh dưỡng sẽ được tích trữ trong củ mới ( Cá biệt vẫn có cây giữ được củ cũ của năm trước song song với củ mới). Đến mùa mưa, củ sẽ lại cung cấp dinh dưỡng phát triển thành cây mới. Củ của Bạch phượng là củ thịt mọng nước, môi trường sống là môi trường khô cằn vào mùa khô, ẩm ướt, có khi ngập nước vào mùa mưa, nên củ Bạch phượng rất nhạy cảm, rất dễ thối chết hoặc bị côn trùng gặm nhấm. Bạch phượng Mỏ vịt - Pecteilis sagarikii. Địa lan, mọc ở những khoảng rừng ẩm ướt ven những lạch suối, trên nền đất bùn đen của rừng khộp. Mùa khô hạn thì chỉ còn củ nhỏ sống chậm dưới đất. Mùa mưa phát triển cây vào tháng 4-5, ra hoa vào tháng 6. Lá gần như dán sát đất ( Rất giống một số loài Địa Liền). Cụm hoa cao 5-10cm, hoa 3-6 cái, to 1-2cm, nở khoảng 15 ngày. Đặc điểm nhận biết rõ nhất là môi hoa màu vàng trên nền hoa trắng. 2. Bạch phượng Tua - Pecteilis susanae. Địa lan, mọc ở những khoảng cỏ ngập nước hoặc ẩm ướt trên nền đất pha cát của rừng khộp. Mùa khô hạn chỉ còn củ nhỏ sống chậm dưới đất, mùa mưa phát triển thành cây vào khoảng tháng 4-5, ra hoa vào tháng 5-6. Cây lá cao khoảng 20-30cm, lá to 5-8cm. Cụm hoa cao lên đến 1m, nở từ 5-10 hoa, kích cỡ hoa lên tới 5cm, mùi rất thơm, hoa nở khoảng 15 ngày. 3. Bạch phượng Cam bốt - Pecteilis cambodiana. Thạch lan thì đúng hơn địa lan, vì mình gặp toàn mọc trên những thảm lá mục ở khe đá hoặc trên mặt lõm những hòn đá granit lớn ven suối trong những cánh rừng thường xanh từ độ cao 400-600m. Củ bám vào mặt đá, mùa khô hạn giống như một lớp mùn bám trên mặt đá, mùa mưa phát triển thành cây vào tháng 3-4, ra hoa vào tháng 5-6. Cụm hoa cao 20-30cm, hoa 3-4 chiếc màu trắng muốt, nở khoảng 10-15 ngày.