Đàn đá B`Nơm

Abstract

Sưu tập đàn đá B’Nơm sau khi chỉnh lý, gắn chắp các mảnh vỡ thì còn nhận diện được 19 thanh và một số mảnh vỡ nhỏ không thể gắn chắp nhưng vẫn có thể đo đạc: cân trọng lượng, đo các chỉ số dài, rộng, dày... cũng như nhận biết về kỹ thuật chế tác. Về nguyên liệu, sưu tập đàn đá được làm từ loại đá phiến biến chất có màu xanh đen, hạt mịn đến rất mịn; bên ngoài phủ lớp patine màu xám xanh. Nghiên cứu loại hình cho thấy, sưu tập đàn đá B’Nơm được chia thanh hai tập hợp: Tập hợp 1 được làm từ đá có màu xanh đen, kết cấu hạt rất mịn, độ liên kết chặt, lớp patine có màu xám xanh là 12 thanh. Các thanh đá có dạng hình chữ nhật thắt eo, độ thắt eo dao động từ 1,4cm đến 8,0cm; độ thắt eo tỷ lệ thuận với chiều dài của thanh đàn. Kỹ thuật chế tác của các thanh đá là ghè tách theo trục dọc nhưng phổ biến vẫn là các vết ghè hướng tâm trên một mặt của thanh đá. Vì vậy, đa số chúng đều có dạng khum một mặt và độ vênh trên một mặt phẳng nằm ngang. Mặt còn lại của các thanh đá có dấu ghè phẳng hơn, phổ biến là vết ghè tách mảnh, vết ghè lớn. Hai rìa cạch của thanh đá đươc ghè tu chỉnh, các vết ghè mỏng, dích dắc và liên tục; đáng chú ý hơn là một số thanh có dấu vết mài tu chỉnh, trên cả hai mặt. Tập hợp 2 được chế tác bằng đá màu xanh đen, hạt mịn, độ liên kết yếu hơn; bên ngoài phủ lớp patine màu xám xanh gồm 7 thanh. Chất liệu đá cũng như nhóm thứ nhất nhưng chúng có sự khác biệt về kiểu dáng. Một điểm dễ nhận thấy là chúng không có hiện tượng thắt eo ở giữa thân; hoặc có thắt eo thì độ chênh cũng rất nhỏ. Độ dày trung bình của các thanh đá thường mỏng hơn so với các thanh thuộc nhóm thứ nhất. Một đặc điểm cần lứu ý khác là nhóm các thanh đàn này không tạo thành mặt khum như những thanh đá thuộc nhóm một.