https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/571 The Story of Plant Discovery Wed, 30 Sep 2026 20:06:53 GMT 2026-09-30T20:06:53Z https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1176 Title: Phaius duongae - Loài hoa màu hồng tặng mẹ Authors: Nguyễn Văn Cảnh Abstract: Dân nghiên cứu nửa mùa, sưu tầm hoa cỏ, hay đi fieldwork như mình và các bạn mình, thường là nghèo, không dư dả. Nên quà tặng của bọn mình cho mọi người, nhất là với những bậc sinh thành yêu thương, thường khác với mọi người là quà, tiền, hoa.... thì bọn mình chỉ có những tên loài mới, cây hoa đẹp dành tặng cho bố mẹ, là những người ủng hộ bọn mình vô điều kiện nhất trong những việc tưởng chừng như vô bổ, không có lợi ích kinh tế, hay nhiều khi còn nguy hiểm... Mình rất vui, rất tự hào rằng mình đã tìm ra, và góp phần đặt tên những loài hoa đẹp cho những người thân thiết trong gia đình mình, kể cũng gần đủ rồi, như Polyspora cuongii - loài Trà mang tên ba mình, Hoya lamthanhiae - loài Cẩm cù mang tên vợ mình, Naphanephyllum thaovyae - Loài lan mang tên con gái mình, Oberonia khuongii - loài Lan mang tên em trai mình. Và hôm nay, rất vui được khoe với mọi người loài hoa lan rất đẹp - Phaius duongae - loài hoa Lan mang tên người mẹ kính yêu của mình. Phaius duongae - Hạc đính Dưỡng , là một loài địa lan, mọc ở những nơi ẩm ướt trong những cánh rừng thường xanh ở độ cao khoảng 900m. Phân bố kéo dài từ Đà Nẵng, đến Quảng Nam, Quảng Ngãi và cả Kon Tum, nhưng với tần suất rất ít. Mình mới chỉ gặp có 2 lần ở Kon Tum và Đà Nẵng, và biết bạn mình cũng gặp ở phía núi cao của Quảng Ngãi. Nở những bông hoa màu hồng tuyệt đẹp, lớn đến 8cm, thơm nhẹ - Phaius duongae là một phát hiện hiếm gần đây bởi những loài hoa lớn và sặc sỡ gần như đã được phát hiện từ rất lâu. Có lẽ hình thái cây gần giống với 1 số loài Phaius khác làm cho nó đến bây giờ mới được định danh. Đây là 1 loài hoa đẹp, dễ thuần và có tiềm năng làm cây cảnh rất cao. Đời đi rừng sâu hành xác, tìm chụp và sưu tầm những bông hoa, tuy vất vả và có đôi lúc hiểm nguy, nhưng vui và hào hứng bởi những kết quả mình có được như thế này. Mọi người cùng vui với mình nhé! Phaius duongae Aver., V.C. Nguyen, Vuong - publish trên tạp chí Phytotaxa vào ngày hôm nay 26-7-2023. https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1176 https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1175 Title: Vietorchis furcata - Lan Việt và chuyến đi gian khổ Authors: Nguyễn Văn Cảnh Abstract: Chúng tôi lại lên đường, trong một buổi sáng tháng 5 nắng vàng, mặc dù biết rằng chiều có thể sẽ ầm ầm mây mưa phủ. Suối Tôm, nơi có rất nhiều tôm suối, với những cây trà có lá uống rất ngon, là mục tiêu của đoàn gồm 8 người cả khách cả Kiểm lâm. Đường đi, à, nó chỉ nằm trên track và định hướng trong máy GPS và điểm tọa độ từ lần trước đi đo lại của các anh Kiểm lâm. Dự là sẽ mưa, sẽ vắt như trấu, sẽ leo, sẽ cắt rừng, sẽ cắm lán tối muộn, sẽ gặp Suối Tôm, sẽ uống nước chè.... và tất cả đều có đủ. Bỏ xe máy ở góc rừng, chúng tôi bắt đầu leo bằng con dốc cao tít, trên đó là rừng thông to, thẳng, cứ y như đang lạc sang rừng Đà Lạt. Theo dong núi, khi bước sang đới rừng thường xanh thì bắt đầu mưa. Cơn mưa nhẹ làm đổi hướng hành trình, chúng tôi cắt thẳng xuống khe khi trời cuối chiều. Không có nắng, nhưng nếu mưa thì rừng sẽ tối rất nhanh. Ánh sáng mờ trong cơn mưa chỉ đủ để nhìn những vết chặt cây của người mở đường, chúng tôi cắm cúi đi, thật nhanh dù những bước chân đã mỏi vì leo từ 900m lên độ cao 1400m chỉ trong 3 tiếng. Tụt xuống khe cạn, lại khe cạn, ven theo triền dong, vòng vèo, gai cào, chui rúc. Đã có lúc bàn là cắm lại giữa rừng không nước, vì dự trữ nước còn đủ để nấu mì và uống qua đêm. Thật may vì 1 anh Kiểm lâm chạy đi tìm đường phía trước lại hú to là nghe tiếng suối. Cả đoàn hồ hởi quên đi mệt mỏi, vì trong rừng quan trọng nhất là nước. Cắm lán lúc hơn 6 giờ tối. Tôm trong suói đủ để anh em nhậu và còn đủ để chiên cho bữa sáng hôm sau. Sáng hôm sau, chúng tôi men theo dòng suối nhỏ yên bình lờ lững, đi ngược về thượng nguồn đến những cây trà. Tôi đã nghĩ và nói với mọi người cả trước chuyến đi, cả dọc chuyến đi là mùa này mới mưa, ẩm, Vietorchis có thể có hoa đấy, đang mùa, khu này cao ẩm, khả năng ta sẽ gặp. Và y như vậy, cậu em Nguyễn Sái Sáng đã thấy được bông hoa đầu tiên. Cảm giác hưng phấn, phê pha khi được tận mắt trông thấy bông hoa của một trong những loài lan đặc hữu, hiếm nhất nhì Việt Nam thật rõ nét, chúng tôi xúm lại, chụp hàng trăm bức hình và bàn luận về nó.Có một quy luật, là đã thấy lần đầu rồi thì sẽ thấy thêm, và tôi cũng thấy thêm vài cây hoa nữa, đẹp hơn có, tàn rồi cũng có. Vietorchis furcata Aver. et Nuraliev 2013 - loài lan hoại sinh, không diệp lục với những chiếc củ nhỏ xíu và từ 1 đến 3 bông hoa màu vàng, lớn khoảng 2cm, chỉ cao khoảng 10cm. Chúng lấy dinh dưỡng từ những chất hữu cơ phân hủy của nấm dưới nền lá rụng, mùn ẩm của rừng thường xanh ở độ cao hơn 1000m so với mặt nước biển. Rất khó để thấy được chúng, bởi chúng chỉ trồi lên mặt đất 1 - 2 cành hoa, nở trong khoảng 3 4 ngày của 1 năm, và nở trong mùa mưa của rừng nhiệt đới, khi mà con người thường rất ngại đi vào nơi ẩm ướt sâu trong những khu rừng trong cơn mưa. Có lẽ chúng tôi rất may mắn trong chuyến đi này, vì khi về đến lán, ăn uống, làm việc xong xuôi, khi lên võng nằm nghỉ thì cơn mưa rừng kéo đến, rơi ầm ầm trên mái bạt lán, cũng giống như chúng tôi được ngắm nhìn những bông hoa lan Vietorchis furcata quý hiếm của rừng Việt nam vậy đó. (Viết trực tiếp dưới cơn mưa tầm tã của rừng, trên chiếc võng ấm và vẫn trong cảm giác đê mê vì bông hoa vàng) https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1175 https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1174 Title: Camellia hiepii - Loài Trà my có chiếc lá khổng lồ Authors: Nguyễn Văn Cảnh Abstract: Vượt qua con dốc dài trăm mét sâu hun hút của bờ sông Hinh, lên chiếc bè tre và kéo dây qua sông, chúng tôi vào rừng. Cánh rừng thường xanh hút mắt với những đỉnh chóp cao tận 1800m, ẩm ướt, vắt, côn trùng, những con nhện to bằng nắm tay, những con rết 20cm và những con giun dài hơn 1m là đích đến. Nói cho vui, những chuyến du khảo của chúng tôi thường không có đích đến, chỉ cần đi, chỉ cần thấy hoa cây đẹp là dừng lại. Và chính vì vậy, may thay, chuyến đi ấy, đích đến là những bông hoa đỏ rực của một loài trà my có những chiếc lá khổng lồ. Lần đâu bất ngờ lắm. Men theo một con suối nhỏ, tôi chợt giật mình, khi thấy những chiếc lá y như những chiếc lá của cây Sổ, to, dài, nhăn. Nhưng lạ thay, lại có vài cái quả tròn dẹt nhỏ, không như những trái sổ to tròn. Nhìn kỹ, bẻ quả lấy hạt và hưng phấn bừng bừng vì nhận ra đó là quả Trà my. Rất tiếc, không còn một bông hoa nào nở sót vì mùa đã qua lâu. Bẵng đi gần 1 năm, đến mùa hoa, chúng tôi lại vượt sông, tìm đến những bông hoa. Lần này thật may, chúng tôi tìm được 4 5 bông hoa, đủ để dành cho phân tích và làm mẫu tiêu bản. Bên bờ suối, miếng vải đen được trải ra, hí hoáy cắt mổ. Quên luôn cả đói vì chưa ăn trưa. Máy ảnh nháy flash không kịp hồi pin. Xác định được đó là loài mới, rồi viết báo để công bố cũng là 1 sự trầy trật hơn 1 năm ròng qua các vòng phản biện. Để hôm nay, rất vui được thông báo với các bạn rằng : Chúng tôi tự hào vì đã tìm ra một loài hoa Trà my với kích cỡ lá lớn nhất thế giới, chiều dài có khi lên đến 70cm. Đó là loài trà Hiệp, được đặt tên để vinh danh Cựu Chủ tịch của trường ĐH Thủ Dầu Một, như một sự ghi ơn những đóng góp về giáo dục và phát triển của trường Đại Học TDM. Hôm ấy có 1 bạn đồng hành rất vui, đó là 1 chú chó, mà chú ấy đã bơi qua dòng sông rộng mấy trăm mét để đi theo chúng tôi vào rừng và quay về an toàn. Có lẽ, chú chó ấy mang đến sự may mắn. https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1174 https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1173 Title: Dendrobium christyanum - Hoàng thảo Bạch Hoàng Authors: Nguyễn Văn Cảnh Abstract: Tối trước còn ngồi 8 vs ông công an Bun Anhbun Phan ở cafe Tùng về sự xuất hiện của cây HT Bạch Hoàng (dân chơi hay gọi là Đại Bạch Hạc) có xuất hiện đâu đó ở cao nguyên Langbiang thì hôm sau lại gặp ngay nó ở một nơi không ngờ đến nó. Ông bạn nói gặp nó ở đâu đó trên đỉnh cao của đèo Sacom làm mình bất ngờ bởi quanh quanh Đà Lạt có rất nhiều HT Bạch hỏa hoàng, loài có thân lá gần như nhau. Và mình cũng không ngờ có sự gặp gỡ thú vị với những bông hoa của Hoàng Thảo Bạch Hoàng ở nơi mà mình nghĩ nó là Bạch Hỏa Hoàng khi thấy nó vào mùa không hoa. Đi rừng 1 ngày vs sếp Cường Quang Trương, là 1 ngày bội thu. Ngay từ điểm dừng chân đầu tiên của nhóm để giúp sếp Cường thu mẫu những cây Cym. tamphianum thì chợt gặp một bông hoa có chút héo cánh dưới nền lá thông. Reo lên vì nó là Dendrobium christyanum, loài lan mà mình đã thấy hoa của nó ở vườn của mình từ rất lâu, có lẽ 8 - 9 năm có lẻ. Mọc trên những cành thông nhỏ, hay bị gãy rụng, chỉ với 4 5 giả hành ngắn khoảng 5-6 cm, vài chiếc rễ bám hờ vào vỏ cây. Cách sống và hình dánh y như HT Bạch Hỏa Hoàng đã làm mình lầm khi không thấy hoa của chúng. Loài này nở những bông hoa màu trắng, lưỡi có màu vàng cam, mềm mại và lớn hơn những bông hoa có lưỡi đỏ rực của loài HT Bạch Hỏa Hoàng. Nở rất lâu, có khi đến 2 tuần, không có hương thơm. Là 1 loài lan đẹp, nở lâu, nhưng Hoàng Thảo Bạch hoàng lại là 1 loài lan đỏng đảnh đối với những người chơi lan muốn chinh phục nó. Nếu bạn sống dưới 1000m so với mực nước biển thì mình khuyên bạn nên thôi, đừng cố công chinh phục cô nàng đỏng đảnh khi cô ấy thích sống trên tít ngọn thông ở độ cao 1600 đến 1800m với gió, nắng và sương lạnh. Đôi khi, sự gặp gỡ bất ngờ lại thêm có cả hoa tươi để chụp, lại làm tăng hoocmon dopamine, và sẽ làm bạn hưng phấn, thích thú, chill, high... y như cảm giác mà bọn Cannabis mang lại, hoặc kiểu như 1 điếu lào rít kêu truyền thống quốc hồn, quốc túy vậy... https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1173 https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1172 Title: Typhonyum hangiae - Bán hạ Hằng Authors: Nguyễn Văn Cảnh Abstract: Bữa có biên 1 bài mà đại ý nói rằng là đừng trêu mấy ông làm Phân Loại, bởi ko khéo sẽ bị mấy ổng đặt tên cho mấy con vật hoặc mấy loài cây mà vừa xấu vừa hôi, thì hôm nạy chợt có email thông báo rằng nhóm mình vừa được chấp nhận công bố một loài thực vật mới vừa xấu, vừa hôi, lại được đặt tên cho 1 cô em gái. Tuy nhiên, cổ cũng không làm mình giận dỗi gì hay trêu gì mình, đơn giản mục đích rằng thì là mà muốn vinh danh người đã góp công sức vào việc tìm ra loài cây ấy mà thôi. Mình đã giải thích rõ, ai có ý kiến... lên phường trình bày nghe... Năm ấy, theo một đề tài ở Quảng Nam, đội thiện chiến đi rừng của mình cùng với đoàn chuyên gia của HV Lâm Nghiệp có đi khảo sát các khu rừng ở Quảng Nam. Sau hơn chục ngày chui rúc qua các cánh rừng, thu hàng bao bao bao mẫu ép khô, thì bọn mình cũng gần như xong việc. Giáp Tết, ai cũng cồn cào muốn về nhà. Cố nốt 1 2 ngày cuối là xong hẳn thì tối đó, cu em Nguyễn Danh Đức có lôi về 1 cây Bán Hạ hoa đen đen, mùi hôi hôi. Cảm thấy lạ lạ, anh em lôi nhau ra cùng mổ xẻ bông hoa trong ánh nắng chiều nhạt nhòa, mà khi chụp ảnh, ngâm cồn xong thì đã không thấy mặt người. Cơm nước và tám chuyện thì bảo, nếu loài mới thì đặt tên cho chị Hằng, người phụ nữ duy nhất trong nhóm... Về nhà, cây Bán hạ cũng chăm nở hoa, có điều kiện soi kỹ hơn dưới kính lúp... và qua một quá trình gần 2 năm trời thì chính thức công bố loài Bán Hạ Hằng, để vinh danh cô em gái (nhắc lại là không phải ghét mà do em nó quay vào ô hoa xấu và hôi), cũng như là 1 kỷ niệm về 1 chuyến thực địa vui và đầy hồi ức. Bán Hạ Hằng - Typhonium hangiae, là một loài thuộc họ Ráy, nhỏ khoảng 20cm, hoa đơn độc hoặc đôi, cánh cuộn dài có khi hơn 20cm. Mọc ở ven bờ suối, trên những vách đá ẩm của rừng thường xanh lá rộng ở độ cao khoảng 300m so với mực nước biển. Mùi hơi khó ngửi và màu hoa đen, có lẽ là để thuận tiện dụ mấy con côn trùng như bọ cánh cứng hoặc ruồi muỗi chui vào hoa để thụ phấn. Chốt lại, mình chẳng ghét ai. Nên nếu có ai mà được (bị) mình lỡ tay đặt tên cho loài hoa xấu thì đó không phải là mình ghét bạn đâu nhé! Do hên xui... ăn ở thôi.... kkkk https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1172 https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1171 Title: Alphyllorchis montana - Cuộc gặp gỡ kiểu tái ông thất mã Authors: Nguyễn Văn Cảnh Abstract: Mùa mưa dầm, mùa của rừng ẩm tối, mùa của những cơn mưa và là mùa của những loài thực vật hoại sinh, mùa của những bông lan hoại sinh, mà theo bọn mình, là những loài hoa may mắn, hoa theo ăn ở, vì sự khó gặp, hiếm, nở trong cơn mưa và không thể nuôi trồng được của chúng. Bữa ấy, vì công việc, nên mình phải đi vào rừng mặc dù trời mưa rầm rĩ, mà đúng hơn, chủ yếu là để hưởng cảm giác mưa rừng, cảm giác dưới lán nghe tiếng lộp độp trên tấm bạt, quấn người vào chiếc túi ngủ ấm áp, ngửi mùi khói của bếp lửa... nên đâu có định trước cuộc gặp gỡ với Alphyllorchis đâu. Những tưởng là đi vào ngày dịp mưa thì sẽ gặp mưa như mong muốn, nhưng không, trời lúc nắng lúc mưa, mưa theo kiểu ướt lá, ướt áo rồi lại hửng... Thế là thôi kệ, không mưa thì ta đi dọc bờ suối, xem có gì hay ho, xem nấm, xem hoại sinh.... Và vậy là Tái ông thất mã, mất cái này thì được cái kia, được gặp một quần thể Alphyllorchis nhiều thật nhiều. Cái kiểu gặp cây đầu tiên sẽ rất cuồng nhiệt, chụp choẹt, thu mẫu này nọ, và sẽ bị sự thật đánh vô mặt rằng là đi thêm vài bước sẽ gặp 1 vạt đang nở hoa đầy rẫy, cảm giác cứ kiểu như bị rừng chơi khăm vậy. Lan Hoại sinh, thường thì sẽ khó gặp 1 vạt, 1 quần thể... chỉ thường thấy 1 2 cá thể, nên chuyện bọn mình gặp một vạt nhiều cả trăm cá thể thật rất hiếm. Alphyllorchis montana - loài lan hoại sinh lâu năm, như những loài lan hoại sinh thường thấy, chúng sống nhờ vào hệ nấm trên những thảm lá mục dày của rừng nguyên sinh nhiệt đới ẩm. Ra khỏi hệ nấm ấy, rất khó để chúng sống sót. Cao khoảng 80cm, chúng chỉ có vài chiếc rễ và còn lại là ngồng hoa với khoảng 10-20 hoa, màu vàng, lớn khoảng 2cm. Nở lần lượt vào đầu và giữa mùa mưa của Tây Nguyên, chúng thường lẫn vào bóng râm tối của rừng. Thấp thoáng sáng trong nền rừng tối, chúng thu hút đám côn trùng, có lẽ là một số loài bướm hoặc ruồi vì mùi hơi nhẹ của chúng để giúp thụ phấn và đậu quả, phát tán hạt rất nhanh trong mùa mưa, để cuối mùa mưa, chúng lại ẩn vào đất bằng gốc và những sợi rễ, thu mình lại, chờ những cơn mưa mùa mới để lại bật lên những ngồng hoa mới, tiếp tục cuộc đời chỉ nở hoa rồi tàn của chúng. https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1171 https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1168 Title: Calanthe sylvatica hay Calanthe bidoupensis Authors: Nguyễn Văn Cảnh Abstract: Thời còn theo đuổi đám chim màu mè trong những chiếc lều giữa rừng từ sáng sớm đến tối mịt khắp Tây Nguyên là thời mà mình gặp rất nhiều loài lan. Bởi vì cứ vào rừng là thấy lan do bệnh nghề nghiệp. Cho đến bây giờ, cứ thấy cây là nhìn lên, cứ thấy bụi là nhìn xuống... đã thành phản xạ, mà người ta hay gọi là bệnh nghề nghiệp nặng đó vậy. Hồi đó, men theo 1 con đường mòn ở độ cao 1600m của 1 cánh rừng ở cao nguyên Langbiang, nơi có mấy loài chim hiếm như Chích chòe nước, Chích đuôi cụt, Khướu đầu đen má xám, mình vì thói quen lần mò bụi rậm mà thấy 1 vạt lan Bầu rượu. Lá đầy lông, thấp chỉ 20 - 39cm, mọc dưới tán lá tối tăm của khu rừng rậm thường xanh núi cao. Nhưng cả vài năm đi qua đó, mình đều không may mắn gặp được hoa của chúng, cho đến khi.... Tóm lại, đi chuyến đi vớt vát với Cường Quang Trương và Hoa Nguyen là một chuyến đi may mắn... Chắc phải vài kỳ ký sự nữa mới kể hết. Sếp lớn Trương Quang Cường cần một vài mẫu Calanthe bidoupensis để làm mẫu trồng tại khu sưu tập, nên mình chỉ chỗ, và hôm đó, là hôm mình gặp được nhiều hoa Calanthe sylvatica (anh Nông Văn Duy đã đổi nó thành Calanthe bidoupensis) nở nhất. Có 1 quy tắc mình rút ra khi đi rừng, là gặp 1 bông hoa rồi, thế nào cũng sẽ có bông khác gần đó, và chuyến đi này đúng như vậy. Vào đến nơi vạt lan mọc, bọn mình thấy 1 cây duy nhất có hoa (hình 1,2). Chụp chi cho lắm hình, chupj chán chê mê mỏi cả tiếng đồng hồ, và theo quy tắc khỉ gió kia, đi thêm vài trăm mét nữa, là 1 bụi gồm 2 thân hoa cực đẹp, mãn khai có, nụ có... Lại chụp, lại săm soi.... và rồi thêm vài trăm bước chân nữa, thì là 1 bãi hoa... Đến lúc này thì chán rồi, chụp chơi vài tấm rồi mặc kệ... Sự việc đúng quy tắc là nó phải thế mà. Thật ra , đơn giản là vào đúng nơi phân bố, đúng mùa hoa thì chuyện cái quy tắc khỉ gió kia nó đúng rất nhiều lần với mình trong các chuyến đi rừng. Calanthe sylvatica (Calanthe bidoupensis - theo Nông Văn Duy) là một loài địa lan, mọc trên những vạt rừng ẩm ướt đầy lá rụng ven các con suối ở độ cao từ 1500m. Nở những bông hoa màu tím vào mùa hè, tháng 8 đến tháng 9. Lâu tàn, nhưng lại không có hương thơm. Những chiếc lá có đầy lông mịn, có lẽ là để lưu lại những giọt sương bám khi có mây thổi qua, bổ sung nước khi mùa khô hạn. (Rừng Bidoup, mùa khô vẫn hạn, nhưng không khí thì vẫn ẩm ướt vì độ cao và những đợt sương.) Để ngắm được hoa rừng thì ngoài biết đúng chỗ, đi đúng mùa, còn có sự may mắn. Mà khi may mắn nhiều quá thì chả thèm ngắm và chụp ảnh khi qua vài vạt hoa, chỉ liếc nhìn và suýt soa thôi. https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1168 https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1167 Title: Dendrobium primulinum - Hoàng thảo long tu Abstract: Tại sao mình lại chọn loài lan này để viết cho kỳ này, dù không phải mùa hoa của nó. Tất nhiên, dính đến lan là có thể có ký sự, nhưng lý do thật sự cho 1 chuyến đi không có bao nhiêu lan sẽ được mở ra trong câu chuyện mình kể dưới đây. Nghỉ lễ, mình với nhóm bạn đi vào một khu Bảo Tồn 3 ngày để nghỉ dưỡng, như những kỳ nghỉ lễ trong rừng khác. Nhưng chuyến đi này rất khác, khi bọn mình đi 3 ngày và hơn chục km mà không thoát khỏi khu rừng hỗn giao tre nứa. Đầu tiên là rừng Lồ Ô ở 500m, sau đến rừng tre ở 600m, lên đến 700m là rừng nứa, 800m là rừng trúc... và bọn mình bỏ cuộc. Chính vì đi vào cái suối toàn tre trúc như thế, nên thu hoạch về Lan của mình gần như bằng 0. Duy chỉ có 1 vài bức hình về trái của cây Hoàng Thảo Long Tu. Hoàng thảo Long Tu là 1 loài lan đẹp, nở hoa vào tháng 3 - 4 hàng năm, khi mùa khô trong khu rừng thường xanh vẫn đủ làm cho những chiếc lá của loài lan này rụng sạch, trơ những chiếc thân tròn mập và những bông hoa màu hồng sẽ nở trên những đốt của thân lan ấy. Tuy nhiên, suốt thời gian chơi lan, sưu tập lan 20 năm của mình, chưa bao giờ mình thấy chúng đậu quả ở đâu trong các vườn lan mình đã đến. Suy đoán, có lẽ là có 1 loài côn trùng nào đó trong các khu rừng mà chúng phân bố chuyên thụ phấn cho chúng, và ở vườn không có đám côn trùng ấy. Nên suốt 20 năm qua, đây là lần đầu tiên mình nhìn thấy quả của Hoàng Thảo Long Tu, nhưng trong 1 trường hợp rất buồn, là cành cây trên cây cổ thụ trong rừng tre rơi xuống, bụi Long Tu ấy đã không sống được ở sát mặt đất, cố ra 1 lần hoa và có vài quả, trong khi gốc đã thối hết. Chuyến đi ấy, 3 ngày trong mưa, đúng là kỳ nghỉ dưỡng vì nằm võng ngủ nhiều hơn đi. Hoa lan ít, cũng là 1 lý do nằm võng nhiều hơn... nên Ký sự kỳ này phải mượn hoa chụp tại vườn để nói đến một loài hoa ngoài tự nhiên. https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1167 https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1165 Title: Cheilocostus candidus - Loài Mía dò trong rừng tre Abstract: Lễ Quốc Khánh 2023 - chúng tôi gồm Hoàng Minh Thắng , Cường Quang Trương , Hoa Nguyen , LeVu CaoNguyen , Ori Green Phương Hà và 1 anh Thắng nữa đi vào núi 3 ngày đón lễ trong tiết trời mưa dầm dề của mùa mưa Tây Nguyên. Ở KBT Nam Ka, chúng tôi cứ nghĩ rằng sẽ được đi vô một cánh rừng đa dạng với nhiều cây cổ thụ và bờ suối xinh đẹp. Cái kết thật bất ngờ với 3 ngày liền toàn tre là tre. Và loài hoa đẹp nhất trong chuyến đi 3 ngày ấy nằm dưới mặt đất của một bụi Mía dò lớn ngay sát bờ suối nhỏ. Tất nhiên là lần đầu tiên thấy 1 loài Mía dò có hoa ở gốc màu trắng, chúng tôi cũng xôn xao, cố gắng chui rúc và chụp hình dưới trời mưa nhẹ và chịu trận bởi đàn muỗi đói của rừng tre buổi xế chiều. Trí nhớ mang mánh rằng kiểu hoa này, kiểu lá này đã được công bố đâu đó thời gian gần đây, nhưng vẫn vui vì có 1 loài hoa đẹp trong 1 ngày thất thu hình ảnh hoa cỏ vì toàn rừng tre và mưa gió. Cheilocostus candidus - được công bố năm 2022 bởi các nhà khoa học Singapore, với mẫu hoa chuẩn nở tại Vườm thực vật Quốc gia Singapore. Điều đáng nói, mẫu cây sống được thu năm 2008 ở các khu rừng tre vùng Madagui của Lâm Đồng. Chúng đã nằm trong các khu rừng và âm thầm nở hoa trong đó một thời gian dài từ 2008 đến 2022 mà không một ai thấy để mang chúng ra ánh sáng. Và như vậy, có lẽ, chúng tôi là những người đầu tiên chụp được hoa của chúng trong tự nhiên, nơi chúng sinh sống. Là 1 loài cây thân thảo, có màu xanh tươi, thân lá có nhiều lông tơ, cao lên đến hơn 2m, chúng có lẽ là 1 loài khó có hoa. Chúng tôi đã gặp rất nhiều cụm cây to nhỏ, nhưng gần như không thấy hoa ở các cụm cây nhỏ và vừa. Kể cả trong Nguyên Vy Garden - Hoya, Orchid, Rose, đã được di thực về tận 2 năm và là 1 bụi lớn, nhưng cũng không thấy dấu hiệu của các cụm hoa. Cụm hoa của chúng nằm sát mặt đất, nở những bông hoa màu trắng tuyết lớn tận 6 7cm, nở lần lượt có khi lên đến hàng trăm hoa. Và có lẽ mùa hoa rất dài mới hết được cụm hoa ấy. Chuyến đi ấy, tuy rằng ít thu hoạch hình ảnh hoa cỏ, nhưng những kỷ niệm thật đặc biệt khi cắm lán, nấu ăn giữa trời mưa của rừng tre, và đặc biệt là những bức hình tuyệt đẹp về loài hoa hiếm như Cheilocostus candidus. https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1165 https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1163 Title: Alpinia hoangviet - Loài hoa mang tên trường Hoàng Việt Abstract: Trường Hoàng Việt - là một ngôi trường tiên phong trong giáo dục khai phóng ở Việt Nam. Là một ngôi trường rất rộng, đẹp nằm ở thủ phủ cà phê Buôn Ma Thuột. Là ngôi trường với triết lý giáo dục định hướng dựa trên 5 nền tảng cơ bản là ĐẠO ĐỨC – TRÍ TUỆ – NGHỊ LỰC – THỂ CHẤT – KỸ NĂNG, Trường Hoàng Việt đã mang đến một làn gió mới trong lĩnh vực giáo dục phổ thông. Và theo mình, đó là một ngôi trường "đáng học". Mình làm quen với trường Hoàng Việt qua anh Lê Đình Hiền, Chủ tịch sáng lập của trường, người đã gửi tất cả tâm huyết của anh ấy vào ngôi trường xinh đẹp này, trong một dịp bất ngờ với sự giới thiệu của anh nghệ sỹ Son Kien . Và dưới sự giúp đỡ, ủng hộ của anh ấy, trường Hoàng Việt có một bộ sưu tập các loài cây họ Gừng, gần như là lớn nhất Việt Nam với gần 100 loài. Trong số những loài ấy, có một loài Riềng, sau những nghiên cứu và so sánh, nhóm của mình đã xác định đó là 1 loài mới, và quyết định đặt tên loài mới này mang tên ngôi trường xinh đẹp Hoàng Việt - Riềng Hoàng Việt, để vinh danh ngôi trường có một không 2 trên vùng cao nguyên đất đỏ bazan. Thật ra, loài hoa này được công bố đã đươc gần 1 tháng, nhưng mình dành lại, để đúng dịp ngày Nhà Giáo Việt Nam, viết ký sự để tôn vinh và cảm ơn những nhà giáo của trường Hoàng Việt, những người đang ngày đêm mang hết những đam mê và nhiệt huyết của mình, truyền đạt và đào tạo bao lứa học sinh giỏi giang của trường. Và mình cũng rất tự hào khi được đóng góp một phần rất nhỏ vào công cuộc xây dựng nên ngôi trường đầy những kỳ tích này. Riềng Hoàng Việt - Alpinia hoangviet là 1 loài thân thảo cao tới 1.5m, chỉ được phát hiện tại một khu vực rất hẹp của 1 dãy núi thuộc DakLak. Chúng nở hoa vào dịp mùa xuân, các bông hoa màu nâu đỏ sáng với mùi thơm dịu nhẹ. Dễ mọc, dễ ra hoa, chúng có thể là 1 loài cây trang trí rất đẹp trong sân vườn và cảnh quan. Như những loài họ Gừng có hoa trên ngọn khác, Alpinia hoangviet sẽ nở từng bông hoa cho đến khi nở hết chùm bông lên đến vài chục bông của chúng, và vì vậy, mùa hoa có thể lên đến hàng tháng. Mọc ở độ cao mát mẻ khoảng 900m so với mực nước biển, chúng không cần nhiều nắng quá, và có thể sống rất tốt ở dưới những tán cây với ánh sáng vừa đủ. Ưa ẩm, chúng không sợ bị úng, và với đặc điểm của họ Gừng, chúng cũng chịu hạn rất tốt và sẽ phát triển lại rất nhanh khi cung cấp nước đầy đủ. Là một loài mới, phân bố hẹp, hiện loài hoa này là một loài đặc hữu của DakLak và Việt Nam. https://museum.dlu.edu.vn/handle/2710/1163